سيستم‌هاي هزينه‌يابي از ديدگاه سربار

 

تفكيك سربار به‌عنوان ثابت و متغير به مديريت امكان مي‌دهد تا پاسخگويي نسبت به اقلام بهاي تمام‌شده را به افرادي واگذار كند كه در قبال وقوع این‌گونه اقلام مسئوليت دارند. تقسيم‌بندي اين نوع سيستم‌هاي هزينه‌يابي به شرح زير است:

 

هزينه‌يابي مستقيم

در هزينه‌يابي مستقيم، تنها آن گروه از هزينه‌ها به محصولات منظور مي‌شود كه مستقيماً با حجم فعاليت تغيير مي‌كنند. بدين ترتيب، در اين روش هزينه‌يابي، تنها اقلام متغیّر بهاي تمام‌شده به موجودی‌ها تخصيص مي‌يابد. بنابراين در اين روش، تنها هزينه‌هاي متغير به توليد منظور مي‌شود درحالی‌که هزينه‌هاي ثابت كلاً به‌عنوان هزينه دوره محسوب مي‌گردند. آن گروه از هزينه‌هاي ساخت كه تابعي از زمان هستند و نه توليد، نظير هزينه استهلاك، هزينه بيمه و عوارض، جزء هزينه محصول منظور نمي‌شوند.

 

هزينه‌يابي جذبي

به‌کارگیری روش هزینه‌یابی جذبي كه اصطلاحاً هزينه‌يابي جذبي كامل يا توافقي ناميده مي‌شود باعث مي‌گردد تا هزينه‌هاي مواد مستقيم، دستمزد مستقيم و سهم مناسبي از سربار ثابت و متغير به واحدهاي تولیدشده تخصيص يابد. درروش هزينه‌يابي جذبي، كل هزينه‌هاي سربار جذب توليد مي‌شود و در قيمت تمام‌شده منظور مي‌گردد. اين روش هم در هزينه‌يابي سفارش كار و هم در هزينه‌يابي مرحله‌اي مورداستفاده قرار مي‌گيرد.

واحدهاي تجاري مي‌توانند براي مقاصد داخلي خود از هزينه‌يابي مستقيم استفاده كنند اما در پايان سال مالي براي مقاصد گزارشگري برون‌سازمانی و تهيه صورت‌های برون‌سازمانی اساسي خود، ارقام محاسبه‌شده بر مبناي روش مزبور را بايد به نحوي تعديل كنند كه گويي طي سال از روش هزينه‌يابي جذبي استفاده كرده‌اند.